I AM A LEGEND
Een legende verknoeid...
‘I am legend’ is een cult-klassieker van de
hand van Richard Matheson over een man die na een pandemie
een eenzaam bestaan leidt en tot vampieren gemuteerde
slachtoffers moet zien te weerstaan. Deze nieuwe kijk op de
eeuwenoude vampierenlegende, waarbij ze niet geportretteerd
werden als nazaten van Satan maar als slachtoffers van een
soort virus was dusdanig revolutionair dat de impact van
deze visie op de populaire cultuur niet te onderschatten
is. Er waren niet alleen de filmadapties zoals ‘The
Last Man on Earth’ en ‘The Omega Man’,
maar ook talloze andere boeken en films pikten een of
meerdere ideeën uit deze roman, die bijgevolg een mytische
status kreeg. Het is dan ook verre van evident om dit
monument een nieuwe interpretatie te geven en niet
faliekant af te gaan. Het is net dat wat regisseur Francis
Lawrence doet met dit nieuwe Will Smith-vehikel.
In deze nieuwe verfilming vertolkt Will Smith dus de rol
van Robert Neville die als enige overlevende van een killer
virus zijn dagen slijt in een langzaam overwoekerend New
York. Gelukkig heeft hij wat gezelschap van zijn hond en
kan hij rustig zijn gangetje gaan: naar voedsel zoeken in
leegstaande huizen, een golfballetje staan op een roestend
vliegdekschip, op hertenjacht gaan en experimenten
uitvoeren om een antivirus te vinden. Maar van zodra de zon
achter de wolkenkrabbers verdwijnt, komen er mutanten uit
donkere krochten tevoorschijn en moet Neville zich schuil
houden tot de zon weer opkomt. De film concentreert zich
aanvankelijk op alle aspecten van het solitaire leven. Met
de moed der wanhoop probeert hij er het beste van te maken,
maar toch beginnen de routine en de desolatie hun
psychologische tol te eisen. De dreiging blijft ver op de
achtergrond, tot de film halverwege van toon verandert en
Neville ineens heroïsch uit de hoek moet komen.
Francis Lawrence, bekend van het toch niet
onverdienstelijke ‘Constantine’, geeft in deze
film blijk van grote artistieke ambities. We kunnen
inderdaad niet ontkennen dat de toon en de aanpak van
‘I am Legend’ afwijkt van andere
horrorthrillers. Helaas zijn de aparte artistieke keuzes
die hij maakt nogal ongelukkig. Ten eerste is dit een
vampierenfilm zonder vampieren: de vijanden worden nooit
als dusdanig benoemd, het zijn eerder hondsdolle zombies
zoals we die kennen uit ‘28 Days / Weeks Later’
of de ‘Resident Evil’-films (die op hun beurt
duidelijk refereren naar de originele I am Legend) Enkel
het feit dat deze agressievelingen verdampen in het volle
zonlicht wijst nog naar het vampierenschap, maar voor de
rest wordt daar niets mee gedaan. In vergelijking met het
bronmateriaal toch wel een vreemde, verregaande keuze.
Bovendien zijn het digitale creaturen die absoluut niet
overtuigen en nog geen klein beetje vloeken met de
realistische toon van de rest van de film. Ten tweede wordt
de archetypische rol van Robert Neville hier gestalte
gegeven door een zwarte acteur, wat toch ook ergens wringt.
Ten derde injecteert Lawrence bijkomende ideeën in de film
die eigenlijk nergens toe leiden. De originele locatie, Los
Angeles, is nu ineens New York geworden, met onduidelijke
9/11- en Ground Zero-toespelingen tot gevolg. De
flashbackscènes voegen al bij al weinig toe aan het
verhaal: dat de laatste man op aarde op een bepaald moment
afscheid moet nemen van vrouw en kind is vrij logisch. Dat
dit alles gebeurt in een scène op de Brooklyn Bridge die 5
miljoen dollar moest kosten, is al helemaal onbegrijpelijk.
Deze en andere, overbodig dure actiescènes verbrodden het
idee van een low budget, onafhankelijke auteursfilm met een
hyperrealistische mise-en-scène.
Bovendien weet Lawrence zijn visuele concept niet
consequent door te trekken, met een halfslachtige film tot
gevolg. De documentaire stijl die best wel past bij het
onderwerp en zeer ‘Europees’ aandoet, zeker
voor het Amerikaanse publiek, wordt af en toe verlaten voor
een meer conventionele actie-enscenering, waardoor het
bezwerende effect van lang aangehouden schoudercamerashots
helemaal teniet wordt gedaan. Best jammer, want de beelden
van een leeg New York dat evolueert tot een stadsjungle,
zijn best wel imponerend. Ook de klankband draagt sterk bij
tot de desolate sfeer: de stilte primeert en we horen enkel
reële geluiden van de voorwerpen in beeld, zonder extra
muziek of effecten – een opmerkelijke keuze die zijn
effect niet mist. Helaas gaat deze realistische, ernstige
en ingehouden sfeer verloren door de pogingen tot humor in
scènes die de meer excentrieke gevolgen van langdurige
isolatie tonen. De gebroken psyche van een individu dat elk
sociaal contact ontbeert hebben we echter al enkele malen
elders en beter gezien. De her en der opgestelde mannequins
verwijzen bijvoorbeeld naar de imaginaire vriend van Tom
Hanks in ‘Cast Away’.
Het grootste probleem is echter het einde. De makers hebben
zich toch wel heel grote vrijheden gepermitteerd. Terwijl
de originele roman diepere vragen opriep over het concept
van legendes en een ontmenselijkte maatschappij na een
vernietigende ramp, gaan Lawrence en co in hun versie zwaar
de christelijke toer op. Ineens zijn er goddelijke
voortekenen, bijbelse referenties en een Messiaanse climax.
Neville de wetenschapper evolueert van een rationele
atheïst tot een ware believer op het moment van de
waarheid. Deze religieuze (christelijke) wending geeft de
film de finale doodsteek. Dat de film aanslaat in het
huidige conservatief-religieuze klimaat in de States hoeft
niet echt te verwonderen; de film brak het record van de
hoogste openingsrecette in een decembermaand. We
betwijfelen echter of men bij ons deze ondertoon ook zal
weten appreciëren. Hopelijk loopt Will Smith geen
Christuscomplex op, of we verzanden weer in Mel
Gibson-toestanden.
We kunnen dan ook concluderen dat ‘I am Legend’
een potpourri van artistieke pretenties en goede
bedoelingen is die we helaas al elders en beter hebben
gezien. Van sommige klassiekers blijf je beter met je
handen af.
Gert Van den Berghe
☆