HERO SYSTEM FIFTH EDITION: GESTALT – THE HERO WITHIN / MUTANTS & MASTERMINDS, SUPERLINK: Gestalt – The Hero Within

22 september 1989: Vanuit het niets demonstreert America Man zijn krachten op de tuin voor het Witte Huis voor een ongelovige pers en een verraste Geheime Dienst. Uiteindelijk beslist president Bush om een risico te nemen: Hij stapt naar buiten en schudt de hand van America Man voor een horde fotografen en cameramannen. Een dag later blijkt dat een man die zichzelf ‘El Milagro’ noemt gelijkaardige krachten heeft. Twee dagen dreigt ene Golden Gladiator ermee een kernbom op te blazen. Deze periode zal gekend worden als de Eerste Gestaltgolf.
23 februari 1994: Net wanneer het rechtssysteem zich heeft aangepast aan het bestaan van Gestalts en de krachtigste superschurken opgesloten zijn, worden ongeveer achtduizend mensen, verspreid over de hele wereld, wakker met superkrachten. In vele gevallen gaat het zelfs niet om echte mensen, maar om wezens die perfect op mensen lijken en opeens in het bestaan worden geroepen. Na deze Tweede Gestaltgolf volgt er een enorme chaos.
8 november 1997: Nadat Victor Eismann voor de allereerste keer een heus toernooi voor Gestalts heeft georganiseerd, voorspelt hij dat er ‘nieuwe aankomsten’ zullen volgen. Een maand later volgt de Derde Gestaltgolf.
4 mei 2001: Zeventig procent van de Gestalts die tijdens de Vierde Gestaltgolf ontstaan blijken niet thuis te brengen in een specifiek archetype. Deze wezens noemen zichzelf de ‘Leviathans’ en blijken zo geobsedeerd te zijn met het jagen op Gestalts dat ze al snel vergeleken worden met middeleeuwse inquisiteurs.
Enkele weken geleden: De Vijfde Gestaltgolf is een feit.
‘Gestalt: The Hero Within’ van Blackwyrm Books is een bijzonder superheldenrollenspel waarin elke speler in de huid kruipt van een superheld. Het speciale is dat deze helden niet enkel symbool staan voor iets… ze ZIJN de symbolen!
Hoewel niemand zeker weet hoe de eerste Gestalts zijn ontstaan, wordt er door veel wetenschappers aangenomen dat de eerste Gestaltgolf een gevolg was van de explosieve bevolkingsaangroei van de jaren tachtig. Dit zou geleid hebben tot méér emoties, die gekristalliseerd worden in een andere dimensie, waarin het collectief onderbewustzijn van de mensheid in wordt vastgehouden. Bovendien zou het feit dat er sindsdien meer tijd is voor ontspanning ook bijgedragen hebben tot het ontsnappen van energie uit deze Gestaltdimensie. Een groot deel hiervan zet zich op aarde om in een Pure Gestalt, een wezen dat zich gewoonlijk wel de vorm van een mens aanmeet, maar dat volledig gedreven wordt door het concept waarvan het een afdruk is. Pure Gestalts worden gezien als de machtigste superwezens, maar door hun haast obsessionele persoonlijkheidseigenschappen laten hun sociale vaardigheden vaak te wensen over. Ook is Titan, die zover bekend krachtiger is dan alle andere superwezens, een Bonded Gestalt. Bonded Gestalts ontstaan wanneer de energie uit de Gestaltdimensie een mens vindt wiens persoonlijkheidseigenschappen zeer sterk aansluiten met het archetype waar de Gestalt voor staat. In heel uitzonderlijke gevallen maakt een Gestalt een fout, waardoor hij samensmelt met een voorwerp. Tenslotte zijn er ook nog Chain Gestalts. Die hebben het vaak moeilijk omdat ze hun krachten krijgen door getransformeerd te worden door andere Gestalts. Ze zijn gebonden aan weinig toepasselijke psychologische constructen die vaak de persoonlijkheid van de gastheer ‘overschrijven’ of zelfs volledig vernietigen. De meeste Chain Gestalts staan onder controle van het individu dat hen krachten gaf, al weten sommigen zich daarvan vrij te breken.
Het is belangrijk om te benadrukken dat zowat alles waar we een ‘idee’ van hebben een Gestalt kan zijn. Om spelleiders en spelers te helpen zich hier een beeld van te vormen presenteert auteur Scott Bennie in het vijfde hoofdstuk tientallen veel voorkomende Gestalts, die variëren van Acteren tot Atletiek, Schoonheid, Moed, Dood, Vuur, Voedsel, Barmhartige Samaritaan, Schietwapen, Rechtvaardigheid, Taal, Magie, Medische Dokter, Mythische Krijger, Soldaat, Steen en Winter. Wie niet verder kijkt dan de neus lang is, kan ‘Gestalt’ dus zien als een spel dat eendimensionale personages aanmoedigt. Toch is hier meer aan de hand. Ten eerste zullen spelers goed willen nadenken over hun concept. Ten tweede is het conflict in ‘Gestalt’ niet zelden van psychologische aard. Pure Gestalts worden zeer sterk gedreven door hun archetype, maar dat biedt ook tal van rollenspelmogelijkheden. Een Gestalt van Kracht zal bijvoorbeeld bijna alles met de eigen spiertjes willen oplossen, waardoor hij gemakkelijk kan afgeleid worden en waardoor hij wel eens ruzie kan krijgen met de andere leden van zijn team. Een Gestalt van Spel zal tijdens de achtervolging van een gevaarlijke superschurk dan weer moeilijk kunnen weerstaan aan de drang om mee te doen aan een spelletje voetbal dat op het terrein naast de straat plaatsvindt. Omdat Gestalts echter ook gewoon kunnen nadenken en naarmate ze meer tijd op aarde spenderen menselijker worden, kunnen ze ook proberen iets te doen dat niet meteen in hun aard ligt.
Spelers die meer vrijheid willen hebben, kiezen wellicht beter voor een Bonded Gestalt. Ook deze supermensen worden sterk bepaald door hun Gestalt, maar gewoonlijk bewaren ze ook een groot deel van hun oorspronkelijke persoonlijkheidseigenschappen… iets wat niet kan gezegd worden van Chain Gestalts.

Wat alles nog interessanter maakt, is dat Gestalts manifestaties zijn van de ideeën en dromen van mensen, wat betekent dat ze een rechtstreekse invloed uitoefenen op de wereld rond hen. Stervelingen die zich in de buurt van een Liefdesgestalt bevinden, worden bijvoorbeeld vlugger verliefd op elkaar, terwijl de dood van een Rechtvaardigheidsgestalt al snel voor een bijzonder slecht gevoel zal zorgen. Ook het bestaan van een Gestaltdimensie is een bijster interessant concept waar elke spelleider talloze ideeën uit zou moeten kunnen halen. Daarbij is het belangrijk om aan te stippen dat Gestalts eigenlijk ontstaan zijn uit pure psychische energie. Magie is in deze setting volledig onbestaande, net als andere dimensies buiten de Gestaltdimensie. Geen demonen uit Hades, dus, en ook geen magiërs, al worden ook zij vertegenwoordigd door hun eigen Gestalts. De buitenste rand van de Gestaltdimensie wordt de ‘Void’ genoemd en is analoog aan de astrale wereld, maar er zijn ook ‘fantasyscapes’, illusoire subdimensies die worden gevormd door het collectief onbewuste. Hierin is zowat alles mogelijk, want de natuurwetten kunnen enorm verschillen van fantasyscape tot fantasyscape. Alsof dat nog niet genoeg is, zijn er ook nog de enigmatische ‘Probability Lords’ en ‘Probability Tunnels’ of Waarschijnlijkheidstunnels, ingesloten gebieden onder verafgelegen bergachtige landschappen waar de wetten van de fysica niet naar behoren werken.
Scott Bennie is een heel capabele schrijver en begint heel wat hoofdstukken met een kortverhaal, terwijl ook de teksten waarin hij de setting beschrijft – in andere rollenspellen vaak behoorlijk saaie overzichten waar je jezelf moet doorworstelen – heel evocatief zijn. Scotts proza is goed en hij weet de aandacht voortdurend vast te houden. Ook de kleine details maken ‘Gestalt’, een lijvig boek van 403 pagina’s dat zowel gedrukt als in PDF-formaat beschikbaar is, heel aangenaam om te lezen.
Bennie neemt zijn tijd om zijn setting te beschrijven en maakt in het hoofdstuk over ‘Character Generation’ duidelijk dat mutanten of echte magiërs niet bestaan. Ook de hedendaagse technologie is nog niet van het niveau dat je in heel wat comics ziet, waardoor gewone mensen maar uiterst zelden in staat zijn om het hoofd te bieden aan een krachtige Gestalt en waardoor superhelden à la Iron Man, die zeker niet binnen het concept passen, zeer zeldzaam zijn. Buitenaardse wezens bestaan echter wel, terwijl sommige mensen tijdens Gestaltgolven naar de Gestaltdimensie worden gespoeld en er veranderd uitkomen en anderen zeer intensief trainen om zich met Gestalts te kunnen meten. Dit soort superhelden wordt echter afgeraden. Het is dus wel een beetje jammer dat Bennie deze opties voor spelers openlaat, maar aan de andere kant biedt die keuze toch extra mogelijkheden voor wie het spelen van een Gestalt echt niet ziet zitten.
Buiten het definiëren van een Gestalt moeten spelers ook een ‘Goal’ kiezen, het ene ding dat het personage meer wil dan eender wat. Doelen moeten proactief en bereikbaar zijn en dienen om spelers meer mogelijkheden te geven om de richting van een campagne te bepalen en om voor meer drama te zorgen. Omdat zowel ‘Hero System Fifth Edition’ als ‘Mutants & Masterminds’ een rollenspel is waarin de Player Characters worden gecreëerd door het uitgeven van punten, worden er vijf ‘Power Levels’ gedefinieerd: ‘Novice Hero’, ‘Experienced Hero’, ‘Respected Hero’, ‘World-Beater/Galactic’ en ‘Beyond’. Er wordt aangeraden om met Experienced Heroes, Respected Heroes of misschien zelfs World-Beaters te beginnen, maar ‘Beyond’ is onbereikbaar voor PC’s. De meeste Power Levels zijn gebaseerd op meer punten dan standaard in de gebruikte systemen, wat zorgt voor krachtigere beginnende personages. Er worden duidelijke limieten gegeven voor het maximum aantal punten die je in bijvoorbeeld offensieve of defensieve krachten mag plaatsen, maar personages die thuishoren in een Niche (‘Brick’, ‘Martial Artist’, ‘Master Blaster’ of ‘Speedster’) mogen iets meer punten spenderen aan bepaalde karakteristieken die sterk bij hun Niche aansluiten.
en interessant concept is ‘Gestalt Control’, dat spelers toelaat om, zonder dat ze daar specifieke krachten voor hebben, zo nu en dan kleine dingen in hun omgeving die aansluiten bij hun Gestalt te beïnvloeden. Dit lijkt een klein beetje op het manipuleren van het Patroon in ‘Amber’, maar dan veel gespecialiseerder. Verder worden de regels voor ‘Luck’ een beetje bijgewerkt en kunnen spelers ook Gestalt Immortality kopen. Die ‘kracht’ is vooral beschikbaar voor Pure Gestalts omdat zij evenzeer ideeën als levende wezens zijn. Als ze deze kracht kopen, komen ze uiteindelijk na verloop van tijd terug tot leven op de plek waar ze zijn gestorven. Elk van hen heeft echter wel een aanval die hem of haar permanent kan doden en ook Gestalts die gedood worden in de Gestaltdimensie kunnen nooit meer terugkeren. Nu zijn we zelf geen fan van dit soort krachten, maar binnen deze setting is het ergens wel logisch dat Pure Gestalts niet zo gemakkelijk kunnen vernietigd worden.
Ook het stukje over ‘Gestalt Family Powers’, waarin onder andere tweelingen die hetzelfde Gestalt delen onder de loep worden gehouden, getuigt van heel wat creativiteit.
Bennie stopt echter niet bij enkele goed gevonden concepten. Zo wijdt hij een heel hoofdstuk aan de geschiedenis van Gestaltaarde, een ander aan personages die geen superkrachten hebben en organisaties als de Tyranny League. Er worden ook verschillende superhelden –en schurken beschreven die geen eigen statistieken krijgen, zodat de spelleider voldoende karakterconcepten heeft die hij zelf kan uitwerken. Persoonlijk hadden we graag volledige statistieken voor elk van deze Non-Player Characters gehad, maar die krijgen we in een later hoofdstuk wel in overvloed. Overigens krijgen we ook te lezen welke Gestalts je in welke steden of landen kunt terugvinden, terwijl de auteur ook leuke tabellen heeft toegevoegd met daarin bijvoorbeeld de proportie Gestalts volgens land (Bennie is een Amerikaan en de Verenigde Staten spant in absolute aantal de kroon met 6500 Gestalts, maar de ratio van 1:50 000 is ook in de meeste Westeuropese landen terug te vinden), de 29 beste vechtkunstenaars van de wereld, de sterkste en snelste mensen op aarde en de gevaarlijkste superschurken die bestaan.

Het zesde hoofdstuk presenteert de buitenaardse wezens. Het bekendste ras is de Ar. De Ar zijn afstammelingen van de mensen en zien er bijna identiek uit, behalve dat ze haarloos zijn. De verschillende subrassen verschillen echter behoorlijk van elkaar, terwijl ook hun cultuur heel anders is.
In het achtste hoofdstuk, ‘Everyday Life’, heeft Bennie het over de houding van jan publiek, de media, de regering en de arm der wet tegenover supermensen, de moderne technologie, gestaltonderzoek, entertainment (waaronder comics, films, televisie, muziek, multimedia, gedrukte media, mode, atletiek, enzovoort), religie, de Verenigde Naties, gestaltdialect, enzovoort. Net zoals de andere hoofdstukken is het niet moeilijk om meerdere bruikbare ideeën te vinden in bijna elke paragraaf en eigenlijk is het net deze kwaliteit die ‘Gestalt’ zo boeiend maakt. De schrijfstijl, het concept, de uitwerking, de veelal erg knappe tekeningen, de uitstekend verzorgde layout; zowat alles wakkert de creativiteit aan. Bennie voedt de verbeeldingskracht van de lezer, reikt talloze ideeën aan en wekt steeds opnieuw de nodige interesse, zodat je bijna onmiddellijk zin hebt om een spelersgroep samen te stellen en te beginnen spelen. Alsof dat nog niet genoeg is, sluit hij het boek af met voorstellen voor subplots en een uitstekend, volledig uitgeschreven avontuur.
Ja, ‘Gestalt’ is niet zo uitgebreid als het zou kunnen zijn. Spelleiders zullen veel details zelf moeten invullen, vooral omdat Bennie niet van plan is meer dan een paar boeken binnen deze setting uit te brengen. Wie op zoek is naar aparte boeken voor allerlei organisaties, steden en personages, kiest dus best voor bijvoorbeeld ‘VIPER: Coils of the Serpent’, ‘UNTIL: Defenders of Freedom’ (organisaties), ‘Viboria Bay’, ‘Millennium City’ (steden), ‘Everyman’, ‘Arcane Adversaries’ (personages) of een van de vele andere supplementen die de wereld van ‘Champions’ verder uitdiepen, zeker als ze ook geïnteresseerd zijn in het MMORPG dat binnenkort gelanceerd wordt. Voor ‘Mutants & Masterminds’ zijn dat bijvoorbeeld ‘Freedom Cty Second Edition’, ‘Crooks!’ en ‘Instant Superheroes’. Maar wie een verse, originele setting wil of naast ‘Champions’ zo nu en dan eens in een andere setting wil spelen, doet met de aanschaf ‘Gestalt’ een heel erg goede zaak.
Tenslotte nog iets zeggen over het verschil tussen de ‘HERO Fifth Edition’- en ‘Superlink’-versies van ‘Gestalt’. De lay-out en de tekeningen zijn bijna identiek. Wel is het zo dat de statistieken van ‘Superlink’ naar goede gewoonte knapper en duidelijker worden weergegeven dan die van ‘HERO’, al zullen doorwinterde ‘HERO’-spelers daar totaal geen moeite mee hebben. Een van de voornaamste redenen om ‘Mutants & Masterminds’ te spelen – de superieure tekeningen – is dankzij het feit dat de illustraties in beide versies niet van elkaar verschillen echter weggevallen. Uiteindelijk is ‘M&M’ nog steeds losjes gebaseerd op het ‘d20 System’ en aangezien we ‘level-based’ systemen haten en ‘HERO Fifth Edition’ meer flexibiliteit biedt, is het duidelijk dat alles nog unieker en beter uit de verf komt wanneer de ‘HERO’-regels worden gebruikt. Aan de andere kant werken ‘levels’ wel in een superheldenrollenspel en is het ‘M&M’-systeem een grote stap voorwaarts tegenover standaard ‘d20’. Bovendien is het natuurlijk een gemakkelijker systeem, waardoor spelers en spelleiders die liever niet voor elke mogelijke actie een regel hebben misschien liever ‘Gestalt Superlink’ zullen kopen. Uiteindelijk verdient het applaus dat Scott (natuurlijk ook vanuit commerciële overwegingen) de moeite heeft gedaan om twee versies van deze geweldige setting uit te brengen, zodat we zelf kunnen kiezen. Bedankt, Scott, bedankt!
Meer info: www.blackwyrm.com
Dirk Vandereyken ****1/2