EEN TERUGBLIK OP 2007 EN EEN VOORUITBLIK NAAR 2008
• Meer van hetzelfde en nog meer van hetzelfde
Eindejaar is steevast een tijd van lijstjes en
overzichten van het voorbije jaar. Ook bij Cerberus
hebben we veel films de revue zien passeren en we vroegen
ons af welke de filmtrends waren van 2007 en welke films
er bovenuitstaken. Daarnaast piepen we al eens naar wat
er op ons afkomt in het nieuwe filmjaar.
•
Sequels
De titel van onze zomerserie zei het eigenlijk al:
“de zomer van de sequels”. We kunnen dat
zelfs opentrekken naar het volledige jaar 2007. Sequels,
trequels, prequels, remakes… voortdurend werden we
er mee om de oren geslagen. Meer nog dan voorheen
domineerden films-met-een-cijfertje-naast de
bisocoopzalen. Het is een logisch gevolg van een
filmproductie die vooral zoveel mogelijk geld wil
verdienen en bijgevolg alle risico schuwt en voortbouwt
op formules die bewezen hebben aan te slaan bij het grote
publiek. We moeten dit echter niet overdramatiseren. Dit
fenomeen doet zich al dertig jaar lang voor, sinds eind
de jaren ’70. In de jaren ’80 zagen we toch
ook al eindeloze filmreeksen zoals ‘Friday the
13th’, ‘Nightmare on Elm Street’,
‘Halloween’, ‘National Lampoon’
of ‘Police Academy’ of trilogieën zoals
‘Indiana Jones’ en ‘Back to the
Future’. Wat we nu dus merken is een verdere
manifestatie van een mentaliteit die al dertig jaar de
hoofdkwartieren van de filmmaatschappijen domineert. De
vrees is echter dat er in de toekomst alleen nog maar
films zullen zijn die sequels zijn of heel hard leunen op
‘pre-sold aspects’. We kunnen ons bijna geen
enkel ‘origineel’ scenario meer voor de geest
halen, alle films dit jaar waren een adaptatie van een
succesvolle titel uit een ander medium, een nieuwe
episode uit een bestaande reeks, of een remake van een
film van twintig jaar geleden.
Een aantal trilogieën werd dit jaar afgesloten zoals
bijvoorbeeld ‘Spiderman 3’, ‘The Bourne
Ultimatum’ of ‘Pirates of the Caribbean: At
World’s End’. Hollywood zou Hollywood niet
zijn moest de mogelijkheid van verdere sequels niet
opengelaten worden, dus binnen vijf jaar kan het zijn dat
deze reeksen terugkeren. Andere filmreeksen die duidelijk
nog niet aan hun einde zijn waren onder andere
‘Shrek 3’, ‘Resident Evil:
Extinction’, ‘Daywatch’, ‘Saw
4’ en ‘Harry Potter and The Order of The
Phoenix’, films waarvan voor de release van deze
episodes al duidelijk was dat men volgende delen al aan
het voorbereiden is. Ook ‘28 Weeks Later’
eindigde met een cliffhanger en gezien het succes
verwachten we binnen x aantal jaar een derde deel. Binnen
deze categorie kunnen we ook films onderbrengen zoals
‘Hannibal Rising’, de remake van
‘Halloween’, ‘Elizabeth: The Golden
Age’, ‘White Noise 2’, ‘The Hills
Have Eyes 2’ en ga zo maar door.
•
De aflossing van de wacht
Dat een aantal uiterst succesvolle franchises nu
(voorlopig?) beëindigd zijn, zorgt voor wat
zenuwachtigheid bij de accountants van Hollywood, want
zij willen hun winsten uiteraard een continu karakter
geven. Ze zijn dan ook koortsachtig op zoek naar
‘the next big thing’ en een aantal nieuwe
filmreeksen is op poten gezet. Het onverwacht grote
succes van ‘Transformers’ bijvoorbeeld zorgt
ervoor dat deze film minstens twee vervolgen zal krijgen.
Ook een aantal spin-offs worden nu voorbereid, zodat ook
ander speelgoed zoals GI Joe of Thundercats groen licht
hebben gekregen voor een filmadaptatie. Daarnaast is men
al een paar jaar op zoek naar een opvolger voor
‘Lord of The Rings’, maar daarover verder
meer. Een andere optie voor succesvolle franchises is de
zoektocht naar nieuwe superhelden. Batman, Spiderman en
Superman draaien al een tijdje mee, maar de catalogus van
tweede garnituur superhelden is schier eindeloos.
‘The Fantastic Four’ kregen dit jaar een
tweede kans en zullen we later nog terugzien. Ook
‘Ghost Rider’ werd geïntroduceerd maar meteen
afgevoerd wegens zwaar geflopt – althans bij ons,
in de States was het wel een succesvol en misschien komen
er ook hiervan sequels. Een buitenbeentje tot slot was de
verfilming van ‘300’. Het is eveneens een
comic book verfilming, maar toch van een andere orde.
Geprezen en verguisd, is het misschien wel de
controversieelste film van het jaar.
•
Hoogconjunctuur voor fantasy
In 2007 werd een andere trend bevestigd: fantasy is
helemaal geaccepteerd en doorgegroeid tot de mainstream.
Net zoals begin jaren tachtig zagen we dit jaar een
cyclus van diverse fantasy-films. In het begin van dit
decennium had ‘Lord of the Rings’ immers
aangetoond dat het publiek massaal naar dit soort films
kan komen kijken. Men ging dus op zoek naar andere
boekencycli die aansloten bij deze trend en dit succes
konden herhalen. Vorig jaar werd de ‘Chronicles of
Narnia’-filmreeks (foto onder) en
‘Eragon’ in de steigers gezet en ook dit jaar
zagen we een aantal fantasyfilms waarvan de makers dromen
dat ze uit zullen groeien tot een volledige cyclus.
‘The Golden Compass’ loopt momenteel nog in
de zalen maar niet met het verhoopte succes en het is
afwachten of er vervolgen komen. Ook
‘Stardust’ kwam uit in 2007, wat eveneens een
verfilming is van een succesvol fantasy-jeugdboek, maar
zonder deel uit te maken van een echte cyclus. Films
zoals ‘Apocalypto’ en ‘Beowulf’
horen hier ook ergens bij.
De trend om oude tv-reeksen een nieuw leven te laten
leiden met een filmadaptatie heeft dit jaar een ietwat
andere wending gekregen. Deze tendens neemt even een
adempauze en we hebben bijna geen jaren ’80-remake
meer gezien zoals voorgaande jaren met ‘Miami
Vice’, ‘Dukes of Hazzard’ en zo meer.
Wel richt men zich nu meer tot recente tv-reeksen,
waarvan ‘The Simpsons Movie’ het beste
voorbeeld is.
• Koken kost geld
Wat bijna alle films dit jaar gemeen hadden, was het
overwicht van de special effects. Zowel voor heldendaden
als voor fantasierijke werelden zijn massa’s
digitale effecten nodig en die jagen de kostprijs van de
films de hoogte in. Ook het grotere belang van de
commerciële waarde van acteurs verhoogt hun gages en dus
de algemene kostprijs. Een gewone blockbuster kost
tegenwoordig al gemakkelijk 150 miljoen dollar, wat tien
jaar geleden nog als krankzinnig zou beschouwd worden.
Special-effects-gedomineerde films zoals ‘Men in
Black’ en ‘The Matrix’ hadden toen nog
een productiekost van rond de 60 miljoen dollar. Ter
vergelijking: ‘Spiderman 3’ heeft dit jaar de
kaap van 250 miljoen dollar productiekost overschreven,
wat pure waanzin is. Tien jaar geleden voorspelde
iedereen dat de productiemaatschappij van
‘Titanic’ kopje onder zou gaan omwille van
uit de pan rijzende kosten. Het budget van toen (200
miljoen dollar) is nu al geen uitzondering meer. De
productiemaatschappijen nemen nu hogere financiële
risico’s en dus moet de appeal en appeasement naar
het publiek toe zo hoog mogelijk gemaakt worden.
Schandaalscènes en controverse worden dan ook volledig
geweerd. Dit sluit bovendien aan bij de verdere evolutie
van het cinemapubliek. Tieners en kinderen maken nog meer
dan vroeger de hoofdmoot uit van de bioscoopdemografie.
Volwassen inhoud en ‘restricted ratings’ zijn
volledig uit den boze, een enkeling tussen de
blockbusters krijgt nog een waarschuwing PG-13 mee, maar
we kunnen gerust stellen dat het merendeel van de films
‘braaf’ familievriendelijk entertainment is.
Uitzondering op deze regel zijn de horrorfilms die de
grenzen van de wansmaak verder verleggen. Martelingen en
de meeste gore gruweldaden herdefiniëren het horrorgenre.
Sommigen gewagen zelfs al van het genre
‘folterporno’. Films als ‘Hostel’
en ‘Saw’ tonen zinloze verminkingen zonder
motieven of breder kader. Ze spelen op die manier in op
de laagste menselijke driften. Enige voorzichtigheid is
wel geboden met dit soort conclusies – het
horrorgenre moet zich al vanaf het begin verweren tegen
dergelijke beschuldigingen – maar tegenwoordig zijn
de uitbeeldingen van menselijk leed zo levensecht,
sadistisch en gruwelijk dat men het niet meer kan
relativeren of smakelijk lachen met knudde trucages zoals
in vorige decaden. Een evolutie die toch zorgen baart.
•
Mag het iets meer zijn?
Er waren in 2007 zeker ook nog films voor
meerwaardezoekers, maar die zien dergelijke films
voornamelijk thuis op DVD of via video-on-demand. De
videotheken en de kleinere, onafhankelijke bioscopen
krijgen het hierdoor alsmaar moeilijker. Om te kunnen
overleven moeten ze meer en meer mainstreamfilms
programmeren, waardoor de oudere bioscoopbezoeker verder
vervreemdt van de filmzalen. Op zich een jammere zaak,
maar de auteurs onder de filmmakers zullen zeker nog hun
publiek bereiken via de andere media. De
‘betere’ film is dus verre van dood, via
nieuwe distributiekanalen heeft de cinefiel nu nog
gemakkelijker toegang tot films van over heel de wereld.
Ook de stijgende verkoop van DVD’s, breedbeeld
lcd-tv’s en surround systems wijst erop dat velen
voor een filmervaring kiezen in een vorm van thuiscinema.
Alleszins is de auteursfilm in termen van box office
volledig gemarginaliseerd.
Voor mij persoonlijk waren de volgende films de meest in
het oog springende van 2007: ‘Ratatouille’,
‘The Bourne Ultimatum’ en ’28 Weeks
later’. In het cinefiele genre waren vooral
‘Zodiac’ en ‘Das Leben der
Anderen’ uitschieters, en van de Vlaamse film was
enkel ‘Dagen zonder Lief’ het vermelden
waard. Meest memorabel echter waren verrassend genoeg
enkele documentaire films: ‘Jesus Camp’,
‘Deliver us from Evil’ en ‘Our Daily
Bread’ bijvoorbeeld.
•
Een nieuwe lente, geen nieuw geluid
Wat zal het filmjaar 2008 ons brengen? Er staan ons weer
een heleboel sequels te wachten waar we in meer of
mindere mate naar uitkijken. Met stip genoteerd staat
‘The Dark Night’, een nieuwe Batmanfilm van
Christopher Nolan en zijn team dat ons met zo veel verve
‘Batman Begins’ bracht. Ook ‘The
Chronicles of Narnia’, ‘The Mummy’ en
‘Harry Potter’ zullen terugkeren met een
nieuw deel. Het filmevenement waar iedereen op zit te
wachten is uiteraard de nieuwe Indiana Jones-film:
‘Indiana Jones and The Kingdom of The Crystal
Skull’. De hype is nu al volop aan het opbouwen en
vermoedelijk wordt dit dé kaskraker van 2008. We hebben
toch ook een beetje de vrees dat de film zou kunnen
tegenvallen. De verwachtingen zijn zo hoog en de vorige
delen zijn zodanige klassiekers dat het zeer moeilijk
wordt om hieraan te tippen. Anderzijds mogen we toch wel
vertrouwen hebben in het duo Spielberg-Lucas, die als
geen ander weten waar ze mee bezig zijn.
Momenteel draait ‘National Treasure: Book of
Secrets’ al in de zalen, maar de reviews zijn vrij
negatief. Andere sequels die we eerder in de categorie
‘te mijden’ onderbrengen zijn onder meer
‘Alien vs. Predator 2: Requiem’ en – no
kidding – zowaar een vierde Rambofilm. In het
nieuwe jaar zal ook ‘Hellboy 2’ de revue
passeren met in het kielzog enkele nieuwe
superheldenfilms als ‘Jumper’,
‘IronMan’ of ‘The Incredible
Hulk’ – deze laatste is geen sequel van
‘Hulk’ maar een nieuwe start van de
Hulk-franchise. Ook de bedrijvige Will Smith zal een
superheld spelen in ‘Hancock’.
- NICOLAS
CAGE IN GHOST RIDER -
We zijn benieuwd of Roland Emmerich’s ‘10.000
BC’ de moeite waard zal zijn. Ook J.J. Abrams keert
terug als producer van ‘Cloverfield’ (in
afwachting van Star Trek 11), een rampenfilm waarover men
toch heel geheimzinnig doet. Tim Burton heeft op zijn
beurt een nieuwe film klaar die ‘Sweeny Todd’
getiteld is en waarbij hij opnieuw samenwerkt met Johnny
Depp en Helena Bonham Carter dus dat belooft. De
Coen-Brothers keren terug met het naar verluidt zeer
donkere ‘No country for Old Men’ en ook de
Wachowski-broers (The Matrix) hebben een nieuwe film. Op
het menu in 2008 staat ook nog Bryan Singers
‘Valkyrie’ (met Tom Cruise), een nieuwe James
Bondfilm en verrassend genoeg een nieuwe
‘The-X-Files’-film – wie zit daar nog
op te wachten? Ook ‘Sex and the City’ en
‘Dragonball-Z’ maken de overstap van het
kleine naar het grote scherm. Wie niet vies is van Britse
literatuurverfilmingen durven we ‘Atonement’
warm aanbevelen, een romantisch drama waarvan nu al
gefluisterd wordt dat het de te kloppen favoriet is voor
de komende Oscars. Ook ‘The Kite Runner’ is
een topper in dit genre.
Het hoge aantal nieuwe releases iedere week blijft dus
aanhouden in 2008. Voorlopig zullen we nog geen gevolgen
merken van de scenaristenstaking, dat zal pas voelbaar
zijn begin 2009. Een aantal projecten is daardoor al
uitgesteld omdat er geen volwaardig scenario is en de
scenaristen de pen stilhouden. De komende maanden zullen
we films zien die vorig jaar al opgenomen zijn of waarvan
men nu bezig is met de opnames. Op zich zou een zekere
matiging in het aantal films geen slecht idee zijn, zodat
we iets meer tijd hebben om al die nieuwe titels te
bekijken en te bespreken. Maar hoe dan ook zal Cerberus
ook in 2008 uw waakhond zijn die streng maar rechtvaardig
thrillers, sf, fantasy en horror aan een kritisch
onderzoek onderwerpt.
Gert Van den Berghe