OFFSCREEN FESTIVAL: Het festival van het ongewone
Het nieuwe filmfestival Offscreen in Cinema Nova toont heel ongewone films. Zo was er op de eerste editie van het festival een reeks films over “freaks” te zien.
Een
ongewone cinema
Op festivals van de fantastische film worden er steevast
enkele bizarre films geprogrammeerd. De
middernachtvertoningen zijn niet voor kinderen op zoek
naar popcornontspanning. Je moet een sterke maag hebben
en niet vlug gechoqueerd zijn. Nu is er in Brussel het
nieuwe filmfestival Offscreen, dat zich in dergelijke
provocerende films specialiseert.
Cinema Nova te Brussel is zonder twijfel de geschikte
locatie voor een dergelijk festival. De eerste keer dat
je er binnenkomt, is het even schrikken: is dit een
cinemazaal? Je vraagt je af of je wel op het juiste adres
bent. Het gebouw oogt alsof er net een afbraakploeg
gepasseerd is die de muurbekleding gesloopt heeft: er is
geen verf op de muren en er is geen behangpapier.
Klassiek is de anekdote van de gast die bezorgd vraagt of
de zaal wel tijdig in orde zal zijn.
Volgens initiatiefnemer Dirk Van Extergem is “het
ongewone” de rode draad in Offscreen. Dit levert
een reeks vreemde, choquerende, politiek niet-correcte
films op. Het programma van de eerste editie bestond uit
vijf luiken. Vooreerst waren er “eerste
vertoningen”. Dit zijn films die geen kans in de
gewone cinema kregen. De openingsfilm ‘The
Island’ van Pavel Lounguine valt in deze categorie.
In ‘The Island’ wordt een man die onder een
verpletterend schuldgevoel gebukt gaat, abt van een
Russisch-orthodox klooster op een eiland. De bevolking
uit de omgeving gelooft dat hij wonderlijke gaven bezit,
maar zijn medekloosterlingen geloven daar niet in en
storen zich aan zijn excentrieke gedrag.
De tweede sectie was een hommage aan Jack Hill (1933), de
grondlegger van de “blaxploitation” met
‘Foxy Brown’, ‘Coffy’,….
Het exploitatiegenre slaat op goedkope B-films met veel
aandacht voor sensatie terwijl het verhaal bijkomstig is.
In blaxploitation zijn de hoofdrollen voor zwarten
voorbehouden en richt de maker zich op een zwart publiek.
En zo ontstaan er films als ‘Blacula’ over
een zwarte Dracula! Quentin Tarantino spreekt vol lof
over Jack Hill en haalde bij hem zijn inspiratie voor
‘Jackie Brown’ en ‘Kill Bill’.
In de derde categorie "manimals" stond de liefde voor
dieren in al zijn vormen centraal: de eenzame mens die
enkel bij zijn hond of kat troost vindt, maar ook de
documentaire ‘Zoo’ over een man, gestorven na
bestialiteiten. Om de films van het vierde luik te zien,
moest je een ouderwets 3D-brilletje opzetten.
‘Creature From The Black Lagoon’ (1954, Jack
Arnold), ‘The Mask’ (1961, Julien Roffman),
‘House Of Wax’ (1953, André De Toth) en
andere 3D-films werden uit de oude doos gehaald. De
vijfde reeks over freaks ten slotte was de categorie die
mijn nieuwsgierigheid wekte.
Rariteitenkabinet
Wanneer er over freakshows wordt gesproken, valt al snel
de naam van Tod Browning (1880 – 1962). Hij
verfilmde ‘Freaks’, de moeder van alle
freakfilms, al was het niet de allereerste film rond dat
thema. De regisseur was getrouwd met een danseres van een
rondreizend gezelschap, zodat hij zijn weg in de circus-
en varietéwereld kende. ‘Freaks’ (1932) was
zo controversieel dat Browning later nooit meer een film
heeft geregisseerd. De film was in Groot-Brittannië
dertig jaar verboden. Het Filmmuseum bracht een
retrospectieve rond Tod Browning. Dit was de kans om
‘The Unknown’ (1927), de voorloper van
‘Freaks’, of de allereerste
‘Dracula’ uit 1931 met Bela Lugosi te zien.
Leuk was ook ‘Auch Zwerge Haben Klein
Angefangen’ uit (Ook Dwergen Zijn Klein Begonnen).
Dit is een van de eerste films van Werner Herzog. In deze
zwart-wit prent uit 1970 zijn alle acteurs dwergen. De
inwoners van een verbeteringsgesticht komen in opstand
tegen hun directeur, ook een dwerg, en nemen de macht
over. Dan komt hun boosaardigheid naar boven. Het verhaal
evolueert alsof Buñuel de regie voerde. Het publiek lacht
wat gegeneerd met de grollen van de misvormde acteurs,
die zelf heel wat aflachen. Een van hen wordt door de
directeur gegijzeld en houdt er de hele tijd een
sardonische lach op na.
Bang Bang of de zingende Siamese
tweeling
‘Brothers Of The Head’ was de beste film van
het festival. De regisseurs van deze bijzondere film zijn
de makers Keith Fulton en Louis Pepe van ‘Lost In
La Mancha’ over de mislukte verfilming van Don
Quichot door Terry Gilliam (een aanrader!). De niets
vermoedende toeschouwer denkt dat hij naar een
documentaire over Tom en Barry Howe kijkt. Een
ogenschijnlijk tragisch verhaal van twee broers, die aan
hun buik met elkaar vergroeid zijn. Hun vader verkoopt
hen aan een manager om zo hun financiële toekomst veilig
te stellen. Impresario Zak Bedderwick wil hen tot een
punkgroep, The Bang Bang, boetseren. Dat lijkt hem
behoorlijk te lukken. Tom leert gitaar spelen en Barry
zingt. Dan duiken de problemen op. Zoals in veel
muziekgroepen zorgt een vrouwelijke groupie voor de
spanningen en het uiteengroeien van de muzikanten.
De sf-lezer snapt al na enkele scènes dat er iets niet
klopt. Sciencefictionchrijver Brian Aldiss komt in beeld,
maar het is een acteur die zijn rol speelt.
‘Brothers Of The Head’ is trouwens de
verfilming van Brian Aldiss’ gelijknamige boek.
Andere freaky films waren onder andere de cultfilm
‘Forbidden Zone’ van Richard Elfman en de
‘Freakmakers’ van Jack Cardiff.
De Vrouw Met De Baard
Op vrijdagavond stond er zelfs een live freakshow
gepland. Het collectief cirQ uit Gent voerde voor de
films hun show op. Je kon je toekomst laten voorspellen.
De sterkste man, ‘Das Armlose Wonder’ en de
vrouw met baard paradeerden. Of verkies je een massage
door de ‘Knedende Damen’?
Op het scherm werden er fragmenten uit
‘Freaks’ gedraaid. Daarna toonden
documentaires een amusementspark en circusacts uit een
zwart-wit verleden. Kom kijken naar de vrouw met
tatoeages of de man met uitpuilende ogen. Een andere
circusattractie voerde met maquettes, poppen en
marionetten executies uit: de brandstapel van Jeanne
d’Arc, de elektrische stoel of de guillotine als
didactisch materiaal. Om middernacht was er de Taiwanese
geschifte ‘Crippled Masters’ van Joe Law over
een Kungfuduo. De ene Kungfumeester heeft geen armen en
zijn vriend heeft geen benen.
De kelder van Cinema Nova doet dienst als bar en
tentoonstellingszaal. Hier hingen affiches van freakshows
op. Aan de ingang stootte je op een muur met
krantenartikels over freaks die je wel even naar adem
doen happen: de aquariumman, de man met uitpuilende ogen,
Siamese tweelingen, mensen met leeuwenmanen en mismaakten
met allerhande vreselijke vervormingen.
Tijdens het sluitingsweekend wist Dirk Van Extergem te
vertellen dat er volgend jaar een vervolg op het festival
komt.
OFFSCREEN
21 februari – 9 maart 2008
Cinema Nova, Arenbergstraat 3, Brussel
Filmmuseum, Ravensteinstraat 60, Brussel
Meer info:
www.offscreen.be
Frank Beckers