I AM A LEGEND
Een legende verknoeid...‘I am legend’ is een cult-klassieker van de hand van Richard Matheson over een man die na een pandemie een eenzaam bestaan leidt en tot vampieren gemuteerde slachtoffers moet zien te weerstaan. Deze nieuwe kijk op de eeuwenoude vampierenlegende, waarbij ze niet geportretteerd werden als nazaten van Satan maar als slachtoffers van een soort virus was dusdanig revolutionair dat de impact van deze visie op de populaire cultuur niet te onderschatten is. Er waren niet alleen de filmadapties zoals ‘The Last Man on Earth’ en ‘The Omega Man’, maar ook talloze andere boeken en films pikten een of meerdere ideeën uit deze roman, die bijgevolg een mytische status kreeg. Het is dan ook verre van evident om dit monument een nieuwe interpretatie te geven en niet faliekant af te gaan. Het is net dat wat regisseur Francis Lawrence doet met dit nieuwe Will Smith-vehikel.
In deze nieuwe verfilming vertolkt Will Smith dus de rol
van Robert Neville die als enige overlevende van een
killer virus zijn dagen slijt in een langzaam
overwoekerend New York. Gelukkig heeft hij wat gezelschap
van zijn hond en kan hij rustig zijn gangetje gaan: naar
voedsel zoeken in leegstaande huizen, een golfballetje
staan op een roestend vliegdekschip, op hertenjacht gaan
en experimenten uitvoeren om een antivirus te vinden.
Maar van zodra de zon achter de wolkenkrabbers verdwijnt,
komen er mutanten uit donkere krochten tevoorschijn en
moet Neville zich schuil houden tot de zon weer opkomt.
De film concentreert zich aanvankelijk op alle aspecten
van het solitaire leven. Met de moed der wanhoop probeert
hij er het beste van te maken, maar toch beginnen de
routine en de desolatie hun psychologische tol te eisen.
De dreiging blijft ver op de achtergrond, tot de film
halverwege van toon verandert en Neville ineens heroïsch
uit de hoek moet komen.
Francis Lawrence, bekend van het toch niet
onverdienstelijke ‘Constantine’, geeft in
deze film blijk van grote artistieke ambities. We kunnen
inderdaad niet ontkennen dat de toon en de aanpak van
‘I am Legend’ afwijkt van andere
horrorthrillers. Helaas zijn de aparte artistieke keuzes
die hij maakt nogal ongelukkig. Ten eerste is dit een
vampierenfilm zonder vampieren: de vijanden worden nooit
als dusdanig benoemd, het zijn eerder hondsdolle zombies
zoals we die kennen uit ‘28 Days / Weeks
Later’ of de ‘Resident Evil’-films (die
op hun beurt duidelijk refereren naar de originele I am
Legend) Enkel het feit dat deze agressievelingen
verdampen in het volle zonlicht wijst nog naar het
vampierenschap, maar voor de rest wordt daar niets mee
gedaan. In vergelijking met het bronmateriaal toch wel
een vreemde, verregaande keuze. Bovendien zijn het
digitale creaturen die absoluut niet overtuigen en nog
geen klein beetje vloeken met de realistische toon van de
rest van de film. Ten tweede wordt de archetypische rol
van Robert Neville hier gestalte gegeven door een zwarte
acteur, wat toch ook ergens wringt. Ten derde injecteert
Lawrence bijkomende ideeën in de film die eigenlijk
nergens toe leiden. De originele locatie, Los Angeles, is
nu ineens New York geworden, met onduidelijke 9/11- en
Ground Zero-toespelingen tot gevolg. De flashbackscènes
voegen al bij al weinig toe aan het verhaal: dat de
laatste man op aarde op een bepaald moment afscheid moet
nemen van vrouw en kind is vrij logisch. Dat dit alles
gebeurt in een scène op de Brooklyn Bridge die 5 miljoen
dollar moest kosten, is al helemaal onbegrijpelijk. Deze
en andere, overbodig dure actiescènes verbrodden het idee
van een low budget, onafhankelijke auteursfilm met een
hyperrealistische mise-en-scène.
Bovendien weet Lawrence zijn visuele concept niet
consequent door te trekken, met een halfslachtige film
tot gevolg. De documentaire stijl die best wel past bij
het onderwerp en zeer ‘Europees’ aandoet,
zeker voor het Amerikaanse publiek, wordt af en toe
verlaten voor een meer conventionele actie-enscenering,
waardoor het bezwerende effect van lang aangehouden
schoudercamerashots helemaal teniet wordt gedaan. Best
jammer, want de beelden van een leeg New York dat
evolueert tot een stadsjungle, zijn best wel imponerend.
Ook de klankband draagt sterk bij tot de desolate sfeer:
de stilte primeert en we horen enkel reële geluiden van
de voorwerpen in beeld, zonder extra muziek of effecten
– een opmerkelijke keuze die zijn effect niet mist.
Helaas gaat deze realistische, ernstige en ingehouden
sfeer verloren door de pogingen tot humor in scènes die
de meer excentrieke gevolgen van langdurige isolatie
tonen. De gebroken psyche van een individu dat elk
sociaal contact ontbeert hebben we echter al enkele malen
elders en beter gezien. De her en der opgestelde
mannequins verwijzen bijvoorbeeld naar de imaginaire
vriend van Tom Hanks in ‘Cast Away’.
Het grootste probleem is echter het einde. De makers
hebben zich toch wel heel grote vrijheden gepermitteerd.
Terwijl de originele roman diepere vragen opriep over het
concept van legendes en een ontmenselijkte maatschappij
na een vernietigende ramp, gaan Lawrence en co in hun
versie zwaar de christelijke toer op. Ineens zijn er
goddelijke voortekenen, bijbelse referenties en een
Messiaanse climax. Neville de wetenschapper evolueert van
een rationele atheïst tot een ware believer op het moment
van de waarheid. Deze religieuze (christelijke) wending
geeft de film de finale doodsteek. Dat de film aanslaat
in het huidige conservatief-religieuze klimaat in de
States hoeft niet echt te verwonderen; de film brak het
record van de hoogste openingsrecette in een
decembermaand. We betwijfelen echter of men bij ons deze
ondertoon ook zal weten appreciëren. Hopelijk loopt Will
Smith geen Christuscomplex op, of we verzanden weer in
Mel Gibson-toestanden.
We kunnen dan ook concluderen dat ‘I am
Legend’ een potpourri van artistieke pretenties en
goede bedoelingen is die we helaas al elders en beter
hebben gezien. Van sommige klassiekers blijf je beter met
je handen af.
Gert Van den Berghe
☆