THE DARK KNIGHT
Je kon er de laatste weken niet om heen: de nieuwste Batmanfilm “The Dark Knight” is zowel bij ons als in de rest van de wereld een fenomenaal succes. Zonder tegenslagen wordt het de film met de hoogste box office dit jaar, geen geringe prestatie in het jaar waarin Indiana Jones terugkeerde naar het bioscoopscherm. Maar nu al ligt “The Dark Knight” al een paar straten voor en we kunnen ons niet voorstellen welke blockbuster nog beter zal doen. Meteen veegde hij enkele records van de tabellen en de cijfers doen duizelen: de film had het beste openingsweekend ooit (158 miljoen dollar op drie dagen tijd), heeft sneller dan welke film ook de kaap van 400 miljoen dollar gerond (slechts 18 dagen) en zo kunnen we nog even doorgaan. Het einde is zelfs nog niet in zicht, want in vol zomerseizoen houdt “The Dark Knight” nu al vier weken stand op de eerste plaats van de box office, wat zeker voor Amerika ongezien is omdat er daar bijna iedere week een nieuwe blockbuster gereleast wordt. Maar zowel “The Mummy 3”, “Hellboy 2”, “The X-Files 2” en “Mamma Mia” beten al hun tanden stuk op de Batmanfilm. Voor een keer is de hype ook gerechtvaardigd. “The Dark Knight” toont aan dat een grootschalige entertainmentfilm intelligent, meergelaagd en sfeervol kan zijn. Bovendien acteert Heath Ledger zichzelf de legende in.
Het verhaal samenvatten is niet eenvoudig. Er zijn
namelijk een groot aantal personages die allemaal
belangrijk zijn voor het verloop van de gebeurtenissen.
We zijn een paar jaar na “Batman Begins”. Het
gespuis van Gotham City heeft rake klappen gekregen, maar
terzelfdertijd worden er hardop vragen gesteld over het
“illegale” karakter van Batmans vigilante
optreden. Gelukkig lijkt de aflossing van de wacht eraan
te komen in de figuur van Harvey Dent, een onkreukbare
openbare aanklager die eindelijk de overgebleven
maffiabendes lijkt te gaan klissen. Batman / Bruce Wayne
hoopt zelfs stiekem dat hij de cape aan de haak zal
kunnen hangen en een nieuw leven kan beginnen met zijn
aloude liefde Rachel Dawes. Zij had haar relatie met
Bruce verbroken omdat ze besefte dat er geen plaats is
voor liefde zolang hij als Batman de misdaad bestrijdt.
Intussen is ze wel iets begonnen met Harvey Dent,
waardoor er een complexe driehoeksverhouding ontstaat.
Gotham City krijgt plots te maken met een nieuwe kwade
genius: “The Joker”. Hij steelt het geld van
de maffia in een spectaculaire overval en biedt hen later
aan om Batman uit te schakelen om de stad weer terug te
geven aan de boeven. Het is het begin van een wreed spel
waarin The Joker zijn tegenstanders manipuleert en altijd
een paar stappen voor is. Hij stort Gotham City in een
ongeziene spiraal van chaos en geweld.
Regisseur
en scenarist Christopher Nolan heeft zichzelf
overtroffen. Hij is erin geslaagd om na de triomf van
“Batman Begins” (wij gewaagden toen al van
beste Batmanfilm ooit) een nóg betere sequel te maken.
Het eerste uur is het nog een beetje business as usual,
maar dan gaat de film in overdrive en krijgen we een
gitzwart verhaal dat alsmaar somberder van toon wordt.
Een wereld stort in, de goeden lopen achter de feiten
aan, verkennen zelfs de grenzen van het moreel
aanvaardbare en staan uiteindelijk zelfs mekaar naar het
leven. Meng dit dan met Shakespeariaanse tragiek,
flitsende actie en een overrompelende doemsfeer en je
hebt een drama van de bovenste plank. Het is duidelijk,
we kunnen ons over “The Dark Knight” enkel in
superlatieven uitdrukken. Een complex verhaal in een
atypische vertelstructuur, een twijfelende protagonist
die meer kwaad dan goed lijkt te doen, een inferno met
twee schurken (naast The Joker duikt ook Two-Face op,
maar de fans hebben al lang door wie dat is), romantische
besognes, medestanders die dreigen weg te vallen…
als kijker moet je goed uitgeslapen zijn om het web van
gebeurtenissen goed te kunnen volgen, en dat is uiteraard
een pluspunt.
Bovendien is Nolan zijn concept trouw gebleven en krijgen
we in de uitwerking opnieuw die donkere, ernstige en
hyperrealistische sfeer, ontdaan van alle kitsch en cult,
met veel aandacht voor de psychologie van de personages.
De allesoverheersende deprimerende sfeer, de enscenering,
de montage, het tempo, de spetterende actiescènes, de
ingetogen muziek, het zit allemaal zo verduiveld goed en
ondanks de extreme lengte (152 minuten!) verveelt
“The Dark Knight” geen seconde. Ook subliem
is het verzamelde acteursgilde: Christian Bale is in
goede doen (maar hij krijgt als hoofdrolspeler opvallend
minder screen time) net als oude rotten Michael Caine,
Gary Oldman en Morgan Freeman die altijd uitstekend zijn.
In de andere rollen zien we Aaron Eckhart, die zijn
dramatische rol heel goed invult, enkel Maggie Gyllenhaal
(zus van) zakt een beetje door het ijs, net zoals dat bij
Katie Holmes was in “Batman Begins” –
het personage van Rachel is nu eenmaal een beetje
eenzijdig. Meer dan een “woman in distress”
is ze ondanks alle promotalk ook hier niet (maar dat zien
we eigenlijk bij alle superheldenfilms).
De superster van de film is echter de betreurde Heath
Ledger. Net na de opnames kwam hij om het leven in
onopgehelderde omstandigheden (ongeluk? zelfmoord?) Met
zijn vertolking tilt hij “The Dark Knight”
ontegensprekelijk naar een nog hoger niveau. Wie dacht
dat Jack Nicholson als The Joker onvergetelijk was in de
eerste “Batman”, think again. Ledger speelt
hier de pannen van het dak en zijn uitzinnige rol zal in
het collectieve geheugen terecht komen. Zelden ging er
zoveel dreiging uit van een gestoord en nihilistisch
personage, en tegelijk ook een zekere aantrekking. De
daden van The Joker zijn bij momenten zeer gruwelijk,
maar aan de andere kant ook bijzonder grappig –
voor liefhebbers van donkere humor althans. Hoe dan ook,
deze anarchistische Joker kan gerust op gelijke hoogte
staan met bijvoorbeeld een Hannibal Lecter in
“Silence of the Lambs”. Zijn sadistische
manipulaties kennen geen grenzen en naar het einde toe
worden we getrakteerd op waarlijk surrealistische
sequenties: u zal niet licht vergeten hoe hij tekeer gaat
in een Gotham-ziekenhuis. Dat geldt trouwens ook voor de
verschijning van Two-Face, die zo uit een of andere
horrorfilm lijkt gelopen. Allemaal niet evident voor een
familiefilm, maar daarom smaken we het des te meer.
“The Dark Knight” is dus terecht een
fenomeen. De less-is-more aanpak, de kordate enscenering,
de dreigende sfeer, de knappe vertolkingen… de
makers mogen zich terecht op de borst kloppen en hopelijk
krijgt hun intelligente manier van werken navolging. Daar
bovenop steelt Heath Ledger als geen ander de show. Deze
prent is meteen ook een overrompelende etalering van zijn
talent, waar we helaas niet meer van zullen kunnen
genieten. Maar het is weinig acteurs gegeven om met
zo’n topprestatie de filmwereld vaarwel te zeggen.
Wij doen dan ook onze hoed af.
Gert Van den Berghe
☆☆☆☆☆
