PIRATES OF THE CARIBBEAN: AT WORLD’S
END
Het derde en voorlopig laatste deel uit de Pirates-cyclus wordt ongetwijfeld een topper onder de kerstaankopen. De film was de box office kampioen van 2007 met net geen miljard dollar recette. Hij klopte Harry Potter and The Order of The Phoenix aan de meet en liet ook Spiderman 3, Shrek The Third, Transformers, Ratatouille en The Simpsons Movie ver achter zich. Geen geringe prestatie gezien de vele concurrentie op hetzelfde moment. Ondanks alle rampberichten uit Hollywood met de verhalen over de scenaristenstaking en teruglopende recettes, is het toch wel een goed jaar geworden met massale volkstoelopen naar de multiplexen. De meeste van deze sequels waren best aardig, zoals u al kon lezen in onze zomerserie elders op deze website. Helaas kunnen we dat niet zeggen van Pirates of the Caribbean: At World’s End.
Op het einde van deel twee, Dead Man’s Chest, was
er een heuse cliffhanger. Kapitein Jack Sparrow verdween
in de muil van ‘the kraken’, het gigantische
zeemonster. Aan het begin van deel drie leren we dat Jack
gevangen zit in een soort hiernamaals, Davy Jones’
Locker genaamd. Zijn vrienden Will Turner en Elizabeth
Swann willen hem koste wat kost bevrijden met de hulp van
kapitein Barbossa en de bemanning van de Black Pearl.
Daarvoor moeten ze eerst een map zien te bemachtigen die
in het bezit is van Sao Feng, een Chinese piratenleider.
Hun onderhoud wordt verstoord door een inval van soldaten
van de Oost-Indische compagnie, die onder bevel van Lord
Beckett jacht maken op alle piraten om aldus een
alleenheerschappij van de Compagnie te vestigen. Zij zijn
dankzij de inspanningen van James Norrington ook in het
bezit van het hart van Davy Jones, zodat hij gedwongen is
om zijn machtig schip The Flying Dutchman in te schakelen
in de vloot van de Compagnie. Tijdens de inval bij Sao
Feng maakt Will Turner een deal met deze laatste om in
ruil voor de kaart naar het Einde van Wereld Jack Sparrow
uit te leveren, aangezien Feng nog een eitje met hem te
pellen heeft. Turner gaat akkoord omdat hij hoopt via een
aantal omwegen zijn vader te bevrijden die gevangene is
van de Flying Dutchman en langzaam opgeslorpt wordt door
dit levende schip vol vismensen.
Bent u nog mee? Goed, want de plot wordt nog een pak
ingewikkelder dan dit. Tussendoor zijn er nog een aantal
andere personages die allemaal meegesleurd worden in de
gebeurtenissen zoals ene Calypso, een zeegodin die
gevangen zit in een menselijk lichaam. Enkel een
conventie van piraten, de Brethren Court, kan de
betovering terug ongedaan maken. Kapitein Barbossa en
Jack Sparrow denken dat door de ontketening van
Calypso’s krachten de finale confrontatie met de
vloot van de Oost-Indische Compagnie gewonnen kan worden.
Helaas zijn maar weinig piraten daarvan overtuigd.
Bovendien is er verwarring over de vraag in welk
mensenlichaam Calypso huist. Ook Rolling Stone Keith
Richards komt even in beeld als vader van Jack Sparrow in
een scène waar veel om te doen was maar die uiteindelijk
weinig ter zake doet. De vraag is ook hoe de intussen
gespannen driehoeksverhouding tussen Jack Sparrow, Will
Turner en Elizabeth Swann gaat aflopen, gezien beide
mannen wel een boontje voor haar hebben. Will weet immers
nog altijd niet dat de kus die Elizabeth aan het einde
van Dead Man’s Chest aan Jack gaf eigenlijk diende
om hem in een val te doen lopen, waardoor het vertrouwen
tussen de twee geliefden schade heeft opgelopen. Ook
Norrington voelt nog altijd iets voor zijn ex-verloofde,
waardoor hij misschien toch het juiste kamp zal kiezen.
Ook Davy Jones loopt te treuren omwille van Calypso, die
een verloren liefde van hem blijkt te zijn.
Bent u nog steeds mee? Dan bent u ongetwijfeld een echte
fan van deze filmreeks, die alle personages en hun
drijfveren door en door kent. Dat is eigenlijk ook nodig,
want zonder grondige voorkennis is het derde deel
volstrekt onbegrijpelijk. Zelfs een doorwinterde film
buff als ondergetekende, die snel nog even de voorgaande
delen bekeken heeft om optimaal de derde te kunnen
volgen, moest halverwege afhaken en de gebeurtenissen
niet-begrijpend ondergaan. In At World’s End is er
een voortdurend komen en gaan van wisselende allianties
tussen partijen die elkaar niet vertrouwen en allemaal
een eigen agenda hebben, zodat ze op belangrijke momenten
plots van kamp wisselen of een vriend verraden. Niet
onlogisch natuurlijk, want het zijn allemaal piraten die
enkel op eigenbelang uit zijn. Gelukkig is er nog
kapitein Jack Sparrow, die er ook in dit derde deel een
kunst van maakt om op kritieke ogenblikken zich uit een
penibele situatie te kletsen door de omstaanders te
verwarren met onnavolgbare logische redeneringen, wat
telkens zorgt voor hilarische toestanden.
Helaas is het personage van Jack Sparrow,
“kapitein” Jack Sparrow excuseer, schitterend
gestalte gegeven door Johnny Depp, het enige lichtpunt in
deze chaos. De fantasy-elementen overheersen teveel het
derde deel. Het avontuur-aspect verdwijnt helemaal naar
de achtergrond door alsmaar groteskere magie en alsmaar
belachelijker plotwendingen. Zelfs een ontketende plejade
aan state-of-the-art speciale effecten tijdens de uiterst
spectaculaire finale, waarin twee driemasters mekaar
bestoken met kanonnen terwijl ze ronddraaien in een
gigantische draaikolk tijdens een grote storm, kan de
film niet redden. Daarvoor is de plot te ingewikkeld en
de warboel te groot. Dat komt er natuurlijk van als je
met opnames begint zonder dat er een afgewerkt scenario
is… Het enige pakkende moment in de film is niet
de absurde trouwceremonie tijdens de finale clash maar
wel het moment waarop het admiraalschip van de Compagnie
langs twee kanten beschoten wordt. De vertraagde beelden
van inslaande kanonskogels, versplinterend hout en het
fiere schip dat helemaal aan flarden gereten wordt, is
een zeldzaam moment van epische grandeur. Voor de rest
pakt de mayonaise aan geen kanten meer: de chemie tussen
de geliefden is afwezig, de effecten slaan ons murw in
plaats van ons te verwonderen en de acteurs debiteren hun
lijnen zonder veel overtuiging – misschien omdat ze
zich niet meer konden inleven, omringd door groene
schermen die in postproductie door allerlei schepen en
creaturen vervangen worden. Helemaal erg wordt het
wanneer de makers de surreële tour opgaan. De eindeloze
sequentie in het hiernamaals waarbij Jack omringd is door
tientallen andere Jacks slaat gewoon nergens op en leidt
ook nergens naar toe. Waarom deze visioenen nog doorlopen
eens hij terug tussen de mensen is, is ons een raadsel.
Waarom dat alles ook nog eens 168 minuten moet duren is
al helemaal onverklaarbaar.
Het derde deel van de Pirates-films is dus een
uitschuiver van formaat en dat is best wel jammer, want
de eerste twee delen waren wel verdienstelijk. De
Pirates-films waren goed op weg om dé trilogie te worden
van dit decennium, als troonpretendent van de Indiana
Jones-films met een snuifje Back to the Future. Gore
Verbinski wordt wel eens verweten een chaotisch en
onbekwaam regisseur te zijn, maar niets is minder waar:
zijn stijl en enscenering liggen in se niet ver van die
van Steven Spielberg. Net als Spielberg-Lucas in de jaren
tachtig met de avonturenfilm, hebben
Verbinski-Bruckheimer een verloren gewaand genre nieuw
leven in geblazen. Indiana Jones bracht ouderwets
avontuur in een nostalgische jaren ’30-sfeer op een
moment dat dat soort films compleet ouderwets geacht
waren te zijn. Pirates doet net hetzelfde voor de
piratenfilm: aanvankelijk was het succes verre van zeker,
aangezien alle eerdere pogingen met piraten faliekant
flopten – het debacle van Cutthroat Island lag nog
vers in het geheugen. Net als Spielberg heeft Verbinski
ervoor gekozen om het avonturen-gegeven te combineren met
familievriendelijke (hoewel) horrorkantjes. Net als bij
Indiana Jones kennen ook de Pirates-films enkele
opzienbarende sinistere scènes: het openen van de ark in
Raiders of the Lost Ark, de hartuitrukking in The Temple
of Doom of het drinken uit de foute beker in The Last
Crusade zijn qua gore-factor vergelijkbaar met de levende
skeletten uit Curse of The Black Pearl of de slijmerige
bemanning – Davy Jones op kop – van de Flying
Dutchman in Dead Man’s Chest. De grappen rond het
glazen oog van Ragetti doen denken aan de oogballensoep
uit Temple of Doom, enzovoort. Maar net als van die
laatste prent kan je ook van At World’s End zeggen
dat de algemene sfeer te donker en te luguber is zodat
het niet echt ‘fun’ meer is. De Pirates-films
zijn dan ook niet geschikt voor kleine kinderen, wat er
meteen voor zorgt dat dit de enige films onder de
Disney-vlag zijn met een PG-13 rating – een
waardering die ingevoerd werd om tegemoet te komen aan
bezorgde ouders na het zien van… The Temple of
Doom. Ook de stereotypering van diverse culturen en
nationaliteiten ligt in het verlengde van Indiana Jones.
Het plan om de twee sequels back-to-back op te nemen en
met een jaar verschil te releasen, met aan het einde van
het tweede deel een cliffhanger, doet dan weer denken aan
de gebruikte techniek van Back to the Future part II en
part III.
We hadden graag geschreven dat At World’s End een
fantastische afsluiter is van een trilogie die qua impact
het waard is naast Indiana Jones te staan. Helaas is het
anders uitgedraaid. Nog onheilspellender is dat de
mogelijkheid open gelaten wordt voor een vierde deel. Dat
zal er niet meteen komen, cast en crew willen eerst wat
uitrusten en dan andere projecten doen, maar Hollywood
kennende zal men in de toekomst toch niet nalaten om een
dergelijk succesvolle franchise nieuw leven in te blazen.
Noch Johnny Depp noch Gore Verbinski sluiten dit uit, op
voorwaarde dat er een interessant scenario boven zou
komen drijven. We hopen van ganser harte dat ze die
gedachte zeker niet loslaten.
Gert Van Den Berghe
☆